Spor, bir rekreasyon (boş zamanı değerlendirme), bir yarışma, bedensel bir aktivite ve dansı ifade etmektedir.

Spor, insanlığın var oluşunda temel bir ihtiyaç iken günümüzde ise sosyal bir katılım, sağlıklı olmak için bir araç ya da eğlence olarak görülen çok büyük bir ticari alan olarak gelişmeye devam etmektedir.

Siyasetten sanata, sinemadan iş dünyasına kadar her kesimden spora katılım yaşanmaktadır. Spor olgusu, giderek büyümüş, gerek hizmet, gerek üretim, gerekse organizasyon açısından dev bir sektör haline dönüşmüştür.

Özellikle 1960’lı yıllardan sonra spor ile ilgili işletmelerin ve sportif faaliyetlerin artması sporu bir endüstri dalı gibi sürekli büyüne bir sektöre dönüştürmüştür. Spor endüstrisinin dünya çapındaki maddi değerinin günümüzde yaklaşık 500 milyar dolar olduğu tahmin. Spordaki bu gelişmeler, spor işletmelerinin yönetimi kavramının önemini ortaya çıkarmıştır.

Henry Fayol`un genel yönetim tanımından faydalanılarak spor yönetimi ile ilgili birçok tanım yapılmıştır. Fayol, tüm işletme organizasyonuna yönelik bir yönetim anlayışı geliştirmiştir.

Yönetimi, planlama, organizasyon, yöneltme, koordinasyon ve denetimden oluşan evrensel bir süreç olarak tanımlamaktadır. Buna göre spor yönetimi, beşeri ve maddi kaynakların spor organizasyonunun amaçları doğrultusunda sevk ve idare edilmesi olarak tanımlanabilir.

Bu doğrultuda spor yönetimi, genel yönetimin bir parçası olarak görülmektedir. Spor yönetimi, genel yönetim ilkelerinin spor alanına uygulanması, yönetim faaliyetlerinin bilimsel bir biçimde yürütülmesinin yollarının araştırılması, bulunması ve bunların spora uygulanmasıdır.

Spor yönetimi ile işletme yönetimi arasında çok fazla farklılık olmasa da sporun özel yapısından kaynaklanan farklılıkların olduğu görülebilmektedir. Bu farklılıkların spor işletmelerinin yöneticileri tarafından iyi anlaşılması onların başarısında anahtar rol oynamaktadır.

Türkiye’de spor, diğer sektörlerde uygulanan yönetim modelleri kullanılarak yönetilmeli, spor işletmelerinin yönetimi konusunda eğitim almış profesyonel yöneticiler tercih edilmeli ve kişilerden bağımsız kurumsallaşmış bir yapıya geçilmelidir. Bu vizyonun ortaya konulması günümüzde bir zorunluluk haline gelmiştir.

Futbol Kulüpleri Yönetimi

Günümüzde çok sayıda spor dalı bulunmaktadır. Bunların içinden dünyada en çok ilgi göreni futboldur. Dünyada en yaygın spor dalı olarak kabul gören futbolun, büyük kitlelerin katılımıyla bu varlığını devam ettireceği tüm otoritelerin kabul ettiği bir durumdur.

Futbol sürekli büyüyen, milyonlarca taraftarı olan ve milyarlarca dolara hükmeden büyük bir sektör haline gelmiştir. Futbolun bu özelliği futbol kulüplerini yüz milyon dolarlara ulaşan bütçeleriyle yönetilmesi güç ekonomik birimlere dönüştürmüştür.

Futbol kulüpleri, futbolun farklı yapısından dolayı ortaya çıkan olumsuzlukların etkisi sonucu büyük krizler yaşamakta ve layık olduğu şekilde yönetilememektedir. Bu nedenle her dönem çok sayıda futbol kulübü kapanma ve iflas tehlikesiyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu gelişmeler, futbol kulüplerinin yönetimi kavramının ortaya çıkmasına yol açmıştır.

Spor yönetiminin tanımında olduğu gibi genel yönetim anlayışından yola çıkılarak bir tanım yapmak gerekirse futbol yönetimi, örgütsel amaçlara etkili ve verimli ulaşmak üzere futbol kaynaklarının ve faaliyetlerinin planlanması, örgütlenmesi, yöneltilmesi, koordine edilmesi ve denetlenmesi süreci olarak tanımlanabilir. Başka bir ifade ile genel yönetim ilke ve yöntemlerinin futbol alanına uygulanmasıdır.

Futbolun büyük bir sektör olması nedeniyle futbol kulüplerinin yönetimi zor ve karmaşık bir süreç olarak algılanmaktadır. Bu kapsamda futbol kulüplerinin yöneticileri birçok problemle karşı karşıya kalmaktadır. Bu problemlerin başında nakit giriş ve çıkışların yönetilmesi diğer bir ifade ile nakit yönetimi gelmektedir. Bu nedenle nakit yönetimi tüm işletmelerde olduğu üzere futbol kulüplerinde de önem arz etmektedir.

Nakit Yönetimi ve Nakit Bütçesi

Kulüplerin başarısı gelecekleriyle ilgili yapacakları finansal tahmin ve planlamayla yakından ilişkilidir. İşletmeler gelecekte beklediği nakit giriş ve çıkışlarını önceden tahmin ederek ileride olası nakit açığını kapatmak için ihtiyaç duyabileceği nakdi önceden temin edebilmektedir.

Nakit bütçesi, işletmenin belirli bir döneminin tahmin edilen gelir ve giderinin gösterildiği, gelecek dönemlerde işletmenin çevresinde meydana gelecek her türlü olumsuz durumdan etkilenmemesi için esneklik gösterebilen finansal bir plandır. Dolayısıyla nakit bütçeleri işletmelerin gelecekle ilgili tahmini nakit giriş ve çıkışlarının planlanma işlemidir.

Bu bütçeler, kulüplerin sadece bir dönem içerisindeki fon ihtiyacını değil, aynı zamanda o dönemdeki nakit dağılımını ve bu dağılıma göre gerekli nakit ihtiyacını da göstermektedir.

Nakit bütçelerinin temel amaçları; Nakit açıklarını tespit etmek, gerekli tedbirleri önceden alarak nakit ihtiyacını karşılamak, nakit fazlalıklarını görmek ve bunları kısa vadeli yatırım araçlarında kullanarak değerlendirmektir.

Nakit yönetimindeki temel amaç kulüplerin nakit giriş ve çıkışlarının işletmenin değerini maksimum kılacak şekilde yönetilmesidir. Nakit yönetimi faaliyetlerin yönetiminde de önemli bir yere sahiptir. Örneğin; etkin bir nakit yönetimi vadesi gelen borçların zamanında ödenmesini ve ihtiyaç duyulan nakdin en uygun koşullarda temin edilerek kârlı yatırım fırsatlarında değerlendirilmesine imkan tanımaktadır.

Kulüplerin faaliyetlerini başarılı bir şekilde sürdürmeleri için nakit giriş ve çıkışlarına dikkat etmeleri gerekmektedir. Nakit çıkışlarının, girişlerinden yüksek olması nakit açığına neden olmaktadır. Nakit açığının karşılanması için bankadan kredi çekilmekte ve nakit fazlası verildiğinde ise söz konusu kredi borcu ödenmektedir. Borç tekrarlandığında, faiz oranı ve tutarı yüksek olabilmektedir. Böylece nakit açığı sürekli olduğunda kullanılan kredinin maliyeti artmaktadır.

Bu durumda nakit açığı devam ettikçe kulüplerin nakit yönetimi büyük bir çıkmaza sürüklenmektedir. İşte böyle bir olumsuz durumun yaşanmaması için nakit bütçesi kulüplerin nakit yönetiminde önemli bir işleve sahiptir.

Hizmet işletmeleri ticari ve üretim işletmelerinden farklı bir yapıya sahiptir. Hizmet işletmelerinin çalışma sermayesinde yüksek tutarlı stoklar olmadığından, nakit ve alacak yönetimi önem kazanmaktadır.

Yüksek Bonservis Bedelleri ve Yıllık Ücretler Önemli Etken

Hizmet işletmeciliğinin bir türü olan spor işletmeciliğinde, sportif yatırımların yüksek tutarlarda olduğu görülmektedir. Bu nedenle futbolcuların bonservis ve yıllık ücretlerinin yüksek olması futbolcu maliyetini ve katlanılan finansal riski de yükseltmektedir.

Bonservis bedelleri bazen peşin, bazen de vadeli olarak ödenebilmektedir. Futbolcuların yıllık ücretleri ise sözleşme tarihlerinde ödenmektedir. Bu durumda futbol takımında yer alan tüm futbolcuların sözleşmelerinin farklı tarihlerde olması nakit çıkışlarının tarihlerinin de farklı olmasına neden olmaktadır. İşte bu nedenle yüksek tutarlı nakit çıkışlarının olması, her zaman optimum düzeyde nakdin işletmede bulundurulmasını zorunlu tutmaktadır.

Ayrıca stad bakım onarım giderleri, personel maaşları, müsabaka gidiş geliş masrafları gibi bir takım giderler içinde nakit çıkışları yapılmaktadır.

Kulüplerin nakit yönetiminde karşılaştıkları önemli bir sorun da sporcuların yıllık ücretlerini zamanında alamadıkları takdirde, Futbol Federasyonu veya FIFA gibi denetleyici kuruluşlara başvurarak alacaklarını istemeleridir. Böyle bir durumda futbol kulüpleri tazminat ödemek zorunda kalabilmektedir. Bu durumda kulüplerin nakit çıkışları artmakta ve ihtiyaç duyulan nakit kısa vadeli banka kredileriyle karşılanmaktadır. Böylece yüksek maliyetli krediler toplam finansman giderlerini yükseltmektedir. Kulüplerin ödemelerini zamanında yapması ancak etkin bir nakit yönetim politikası ile mümkündür.

Futbolcu ve teknik heyetin ücretlerini zamanında almasının kulübe olan güven ve motivasyonu yükselttiği ve sportif başarıyı arttırdığı unutulmamalıdır.

Öz Kaynaklar Tükendi

Spor ekonomisi futbol, basketbol gibi birçok spor dalını kapsamakta ve ülkemiz ekonomisine önemli katkılar sağlaması beklenmektedir. Futbol kulüplerinin spor ekonomisi içindeki payı her geçen gün artmaktadır. Ancak futbol kulüplerinin finansal durumları incelendiğinde artan borç tutarları ile öz kaynakların eridiği ve futbol kulüplerinin yüksek finansal yükümlülükler altına girdikleri görülmektedir.

Futbol kulüpleri borçlarının artmasıyla yüksek tutarlarda faiz ödemeleriyle karşılaşmaktadır. Kısa vadeli borçların artmasıyla nakit yönetiminde döngü sağlanamadığından, teknik heyet ve futbolcuların ödemeleri gecikmekte ve Futbol Federasyonu veya FIFA tarafından çeşitli cezalara çaptırılmaktadır. Bu nedenle nakit yönetimi futbol kulüpleri için hayati öneme sahiptir.

Son yıllarda futbolcu lisans satma gelirlerinin azalması, altyapıdan futbolcu yetiştirilememesi ve sportif başarının olmaması kulüplerin nakit girişlerini azalttığı gibi yanlış transfer politikalarıyla da nakit çıkışları artmaktadır.

Futbol kulüplerinin finansal durumları kontrol altına alınmaz ise finansal durumlarının daha da kötüye gitmesi beklenmektedir. Kulüplerin varlıklar ile kaynakların uyumsuzluğu, nakit giriş ve çıkışlarına da yansıyarak mali dengeyi bozduğu görülmektedir. İhtiyaç duyulan nakit, yabancı kaynaklar ile temin edilip, yüksek faiz ödemeleri yapılmaktadır.

Sportif başarısızlık ile giderlerin gelirlerden yüksek olması futbol kulüplerinin dönem zararlarını artırmaktadır. Dönem zararları geçmiş yıl kârlarını eritmekte bir müddet sonra kulüplerin öz kaynaklarının negatif olmasına neden olmaktadır.

Finansal yapının bozulmasının yanında yüksek tutarlı yıllık ücret sözleşmelerinin döviz üzerinden yapılması ve döviz kurunun artmasıyla birlikte kulüplerin finansal durumlarının daha kötü boyutlara ulaşmasına neden olmaktadır.

Bazı futbolcular alacaklarını zamanında alamadıklarında, yetkili üst kuruluşlara başvurarak kulübün maddi müeyyidelere çaptırılmasına neden olmaktadır. Örneğin; bonservis bedelini geç ödeyen kulüpler, FIFA tarafından belirli süre transfer yasağı cezasına çaptırılmaktadır. Bunun sonucunda transfer yapamayan bir kulübün sportif bir başarı göstermesi pek de mümkün görünmemektedir.

Dolayısıyla transfer yasağının gelmesi futbol kulüpleri için nakit yönetiminin önemini ortaya koymaktadır. Bu nedenle futbol kulüplerinin etkin bir nakit yönetimi sergilemeleri için finansal Fair-Play kurallarının daha katı hale getirilmesi ve futbol kulüplerinin sıkı bir finansal denetime tabi tutulması gerekmektedir.

Kaynak: DergiPark

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here